» Słowniczek
- B -
Badanie histopatologiczne
To badanie mikroskopowe tkanek pobranych podczas zabiegów operacyjnych. Tkanki takie (np. pęcherzyk żółciowy, guz płuca, fragment jelita z guzem) utrwala się, a następnie po obróbce chemicznej wykonuje się z nich preparaty mikroskopowe. Podczas badania oprócz ustalenia rozpoznania, można także ustalić wiele cech pozwalających wprowadzić bardziej celowane leczenia.
Badanie to stanowi podstawę rozpoznania niemal wszystkich nowotworów. Czas od pobrania materiału do wyniku to zazwyczaj kilka dni. Badanie histopatologiczne wykonywane jest przez specjalistę patomorfologa.
Biopsja
To pobranie materiału tkankowego do badania, wyróżniamy biopsje: chirurgiczne i igłowe.
Biopsja cienkoigłowa
To pobranie materiału tkankowego z guza za pomocą igły o średnicy poniżej 1mm, celem oceny mikroskopowej.
Tą drogą można diagnozować guzy piersi, tarczycy, płuc itd. Zmiany, których nie można wyczuć palcami nakłuwa się pod kontrolą: USG, KT lub RTG. Badanie to zazwyczaj wykonuje specjalista patomorfolog we współpracy z radiologiem.
- C -
Czerniak
Albo czerniak złośliwy - to najgroźniejszy z nowotworów skóry. Powstaje w wyniku zezłośliwienia znamienia barwnikowego. Każdy z nas ma zwykle kilkanaście czy kilkadziesiąt znamion różnej wielkości, te największe są zwykle znamionami wrodzonymi. Jednak tylko znikomy odsetek znamion - poniżej 0,01 promila - ulega przemianie w czerniaka. Nie musimy usuwać wszystkich znamion! Pamiętajmy jednak - każda zmiana w znamieniu, jego szybkie powiększanie się, zmiana zabarwienia, swędzenie, krwawienie - wymaga bezwzględnie konsultacji z lekarzem, a często i usunięcia znamienia, aby zapobiec przemianie w czerniaka.
- D -
Dermatoskopia
To badanie przy użyciu specjalnie skonstruowanego urządzenia optycznego (dermatoskopu) z silnym, bocznym źródłem światła zmian skóry. Badanie wykonywane przez dermatologów i onkologów w celu ustalenia rozpoznania części chorób skóry.
Dłutowanie
Zabieg chirurgiczny przeprowadzany, kiedy nie można usunąć zęba w prosty sposób. Dotyczyć to może zęba złamanego lub zatrzymanego, np. ósemki. Polega na usunięciu fragmentu kości zasłaniającej dostęp do zęba (dłutem lub wiertłem). Przygotowuje to miejsce na narzędzie do usuwania zęba. Często po zabiegu trzeba zaszyć miejsce po zębie.
- E -
Ekstrakcjia
Inaczej usunięcie zęba. Nie polega na "wyrwaniu" siłowym zęba z kości. Podczas zabiegu wykorzystuje się różnicę spoistości tkanek. Ząb jest twardy, zwarty a kość podatna miękka. Pomiędzy nimi znajduje się tkanka pośrednia - ozębna. Korzystając z wiedzy na temat anatomii korzeni zębów stomatolog podważa zęba i delikatnie rozchylając kość wyciąga zęba przerywając włókna zębnej.
- H-
Hemoroidy
Czasami nazywane żylakami odbytu - są w rzeczywistości normalną częścią ludzkiego ciała, mają formę swego rodzaju "poduszeczek" znajdujących się w kanale odbytu, zawierających sploty połączeń tętniczo - żylnych. Chorobą stają się dopiero wtedy, gdy z nieznanych dotychczas przyczyn zaczynają się powiększać, a z czasem wypadać poza odbyt i krwawić (choroba hemoroidalna). Podstawowym objawem hemoroidów jest krwawienie przy wypróżnieniu. Najistotniejsze dla pacjenta jest to, iż w przypadku krwawienia ze stolcem musi się skontaktować z lekarzem i bezwzględnie musi być zbadany - gdyż krwawienie z odbytu może też być objawem nowotworu jelita. Przed rozpoczęciem leczenia hemoroidów należy, zatem wykluczyć nowotwór. Same hemoroidy nigdy nie ulegają przemianie nowotworowej i wbrew powszechnym poglądom dość rzadko wymagają operacji.
- K -
Kaszak
Jest torbielą (cystą) gruczołu łojowego (przywłośnego). Występuje częściej u ludzi o cerze tłustej (łojotokowej), ale nie tylko. Ma postać miękkiego, okrągłego guzka leżącego zwykle tuż pod skórą, wielkości od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Najczęściej występuje pod skórą głowy i na plecach. Zawiera w środku treść łojową (kaszowatą) o charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu. Rośnie stopniowo, sam nigdy nie zaniknie. Nie ma sensu zbytnie zwlekanie z zabiegiem chirurgicznym - zabieg jest bezpieczny, a przy małych guzkach niemal nie pozostawia śladu. Jeśli zbytnio zwlekamy - kaszak może z czasem zropieć, co przedłuża leczenie i często pozostawia ślad (bliznę).
Kiretaż otwarty
Czasami kiretaż zamknięty nie daje możliwości pełnego oczyszczenia tkanek. Wtedy w trakcie zabiegu można go poszerzyć. Za pomocą raspatora od strony wargowej unosi się i odsuwa tkanki miękkie od kości. Umożliwia to wykonanie zabiegu i wygładzenie korzenia pod kontrolą wzroku.
Kiretaż poddziąsłowy (zamknięty)
Zabieg chirurgiczno - paradontologiczny przeprowadzony w znieczuleniu miejscowym. Jego celem jest usunięcie za pomocą ręcznych skalerów, pozostałego po leczeniu wstępnym kamienia nazębnego; usunięcie patologicznie zmienionych tkanek z kieszonki dziąsłowej oraz wygładzenie kamienia dziąsłowego.
- M -
Miazga zęba
Tkanka rozwojowa zęba. Potrzebna była, kiedy zšb wzrastał. Wypełnia wnętrze - komorę zęba. Jest bardzo wrażliwą, podatną na podrażnienia czy infekcje bakteryjne tkanką. W związku z tym, że zamknięta jest w zębie jak w puszce wszelkie schorzenia są trudne w leczeniu. Otwór w wierzchołku korzenia doprowadzający i odprowadzający krew z miazgi jest bardzo mały i nie można się wspomóc leczeniem farmakologicznym, ponieważ przepływ krwi przez niego jest ograniczony, szczególnie, jeżeli w wyniku zapalenia dochodzi do obrzęku miazgi i jeszcze wolniejszego przepływu krwi przez miazgę. Dlatego zapaleń miazgi u osób dorosłych nie udaje się leczyć zachowawczo i najczęściej trzeba "zatruć" zęba.
- N -
Nazębna płytka bakteryjna
Mocno przylegający, gęsty lepki, kleisty, bakteryjny osad o żółtoszarej barwie. Znajduje się zawsze w pobliżu szczeliny dziąsłowej. W miarę upływu czasu płytka ulega mineralizacji solami mineralnymi ze śliny i zmienia się w kamień nazębny. Odpowiedzialna jest za próchnicę zębów i zapalenie przyzębia dorosłych.
- O -
Ozębna
Tkanka pośrednia mocująca ząb w zębodole - system włókienek amortyzujących obciążenia zęba przez siły żucia. Jeżeli by jej nie było bardzo duże siły działające poprzez zęba na kość wyrostka zębodołowego zniszczyłyby ją. Zębna odżywia również zęba.
- P -
Paradontoza
To schorzenie doprowadzające do rozchwiania i utraty zębów. Powodowane może być przez bakterie wtedy nazywa się ta choroba zapaleniem przyzębia dorosłych. A jeżeli powodem rozchwiania są nieprawidłowe kontakty zębów to nazywa się zgryzem urazowy.
Przepuklina
Oznacza ogólnie przemieszczenie narządu poza jamę ciała, w której się normalnie znajduje.
W potocznym znaczeniu termin przepuklina używa się dla określenie przemieszczenia poza jamę brzuszną. Najczęstszym rodzajem przepuklin u dorosłych są przepukliny pachwinowe, rzadsze od nich są przepukliny udowe i brzuszne. Osobnym rodzajem są powstające w pewien czas po zabiegach chirurgicznych przepukliny pooperacyjne. Przepuklina objawia się na ogół jako różnej wielkości uwypuklenie powłok brzusznych, powiększające się przy kaszlu czy "napięciu" brzucha, zanikające lub zmniejszające się w spoczynku czy w pozycji leżącej. Przepuklina może być zagrożeniem dla życia, gdy zawarte w niej pętle jelita ulegną zaciśnięciu (uwięźniecie przepukliny) stan taki wymaga pilnej, ratującej życie operacji. Lepiej, zatem nie czekać i zoperować się na czas - pamiętajmy, że leczenie przepuklin jest wyłącznie operacyjne, jedynym wyjątkiem są przepukliny pępkowe u noworodków, które z reguły zanikają w wyniku odpowiedniego plastrowania.
Przyzębie
Zespół tkanek otaczających zęba umocowujący go w kości i odżywiający. W jego skład wchodzi ozębna, cement pokrywający korzeń zęba, kość wyrostka zębodołowego oraz dziąsło.
- S -
Szynowanie
Zabieg "usztywnienia" rozchwianych zębów. Wykonuje się go najczęściej w obrębie dolnych siekaczy. Polega on na połączeniu z sobą 6 zębów. Dwóch silnych dolnych kłów i rozchwianych 4 siekaczy za pomocš maty szklanej i żywicy. Powstaje rodzaj laminatu. Pacjent natychmiast odzyskuje zdolność odgryzania po wyjściu z gabinetu. Można nawet dokleić pojedynczego siekacza, który całkiem wypadł.
- Z -
Zabieg płatowy
Celem zabiegu jest likwidacja patologicznych kieszonek dziąsłowych i kostnych oraz ułatwienia dostępów do furkacji, czyli miejsc gdzie rozdzielają się korzenie zębów wielokorzeniowych.
Zapalenie przyzębia dorosłych
Schorzenie utożsamiane z paradontozą. Jest to stan zapalny przyzębia wywołany bakteriami z płytki nazębnej. Choroba swoista, czyli wywołana przez jedną konkretną bakterię analogicznie do gruźlicy czy trądu. Nazywa się Acinobacillus actinomycetam comitans. Nieleczona doprowadza do postępującego rozchwiania i utraty zębów.
Ząb martwy
Ząb bez żywej miazgi. Jeżeli jest ona usunięta a kanał poprawnie wypełniony to ząb nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Ząb jest odżywiany z ozębnej, a nie z miazgi. Leczenie kanałowe jest trudne, w praktyce spotkać się można z niewyleczonymi do końca kanałowo zębami. Taka sytuacja doprowadza do wielu powikłań: zgorzeli miazgi, przewlekłego i ostrego zapalenia ozębnej, ropni okołowierzchołkowych czy torbieli.
Zgorzel miazgi
Sytuacja, kiedy martwa miazga ulega zakażeniu bakteriami beztlenowymi. Często występują silne bóle wywołane powstającymi w wyniku zgorzeli gazami. Kiedyś w państwowej stomatologii wielokorzeniowe zęby usuwano. Teraz przeprowadza się procedury przeciwbakteryjne i w większości przypadków możliwe jest skuteczne wypełnienie kanałów zęba.
Zgryz urazowy
Zmiany w przyzębiu bez towarzyszącego stanu zapalnego. W trakcie rozwoju choroby nie pojawiają się patologicznie pogłębione kieszenie dziąsłowe. |
|
|
|
|
 |
|
|
 |
Narodowy Fundusz Zdrowia
Infolinia 0800 392 976
Biuro Praw Pacjenta
Infolinia 0800 190 590
|
|
|
|
|
|
|
|
